İlaç Sensitivitesi (enzim spesifik)

Bilimsel çalışmalar sonrasında genetik yapıdaki kişisel varyasyonların spesifik medikal tedaviler üzerinde etkili olduğu kanıtlanmıştır. Genetik varyasyonlar, ilaçların metabolize edilerek vücuttan atılmasını sağlayan enzimler üzerinde etkili olup bunların aktivitelerini azaltır veya arttırırlar. Klinik açıdan bu enzimlerin en önemlileri CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6, CYP1A2,  NAT2, DPD, UGT1A1 ve 5HTT'dir.

Warfarin (Kumadin) arteriel ve venöz tromboembolinin tedavisinde çok sık kullanılan antikoagülan ajanlardan birisi olup tedaviye bağlı kanama karşılaşılan en ciddi ve ölümcül yan etkilerden birisidir. Warfarinin metabolizmasında karaciğerde bulunan mikrozomal enzimlerden CYP2C9 (cytochrome P450 2C9) etkin rol alır. CYP2C9 iki önemli varyanta sahip olup bu varyanların heterozigot veya homozigot bulunması ilacın metabolizmasını yavaşlatır.

CYP2C19 (cytochrome P450 2C19) ise klinik olarak kullanımda olan ilaçların %5-10'unun (antikonvülzan, ülser, antideprasan) metabolizmasında rol oynar. CYP2C19 için heterozigot veya homozigot polimorfizm saptanan hastalarda ilgili ilaç gruplarında doz ayarlaması yapılmaktadır. Benzer olarak clopidogrel (Plavix) kullanımı öncesinde CYP2C19 bölgesindeki polimorfizmlerin belirlenmesinin ilaca bağlı yan etkilerin önlenebilmesi için önemli olduğu saptanmıştır.

CYP3A5 (cytochrome P450 3A5) birçok ilacın (nifedipine, siklosporin vb.) metabolizması ile kolesterol, steroid (testtesteron, progesteron, androstenedion vb.) ve diğer lipidlerin sentezinde rol alır. CYP23A5 için heterozigot veya homozigot polimorfizm saptanan hastalarda ilgili ilaç gruplarında doz ayarlaması yapılması önerilmektedir.

CYP2D6 (cytochrome P450 2D6); trisiklik antidepresanlar ve antipsikotik ajanlar ile opioidlerin metabolizmasında rol oynar. Bu nedenle, CYP2D6 bölgesinde polimorfizm saptanan hastalarda ilaç doz ayarlamalarının yapılması önerilmektedir.

İlaç tedavisinde farmakogenetik testlerin etkisi

 İlaç

 Gen

 Tedaviye etkisi

 Tedavi protokolü

 Warfarin ve türevleri 

 CYP2C9 ve VKORC1

 Azalmış ilaç metabolizması

 İlaç dozunun %20-60 azaltılması

 Glipizid  CYP2C9

 Azalmış ilaç metabolizması

 İlaç dozunun %20-60 azaltılması

 Fenitoin  CYP2C9

 Azalmış ilaç metabolizması

 İlaç dozunun %20-60 azaltılması

 Kodein

 CYP2D6  Azalmış ilaç metabolizması  Farklı ilaç tedavileri

 Trisiklik antidepresanlar

 CYP2D6 ve CYP2C19

 Azalmış ilaç metabolizması

 İlaç dozunun %20-60 azaltılması